RIU Hotels condenada por descansos de menos de 12 horas entre xornadas

O Tribunal Superior de Xustiza de Canarias desestimou o recurso de suplicación de Hotel RIU, S.A. e confirmou a condena ao pagamento de 1.463,82 € a un piscineiro do Hotel Riu Palace Oasis por 139 horas concretas nas que a empresa non respectou o descanso mínimo de 12 horas entre xornadas. A resolución é a STSJ ICAN 556/2026, do 12 de marzo de 2026 (relator Mas Carrillo), e declara nulo o pacto verbal que existía no hotel dende 1995 segundo o cal os días con descanso reducido se compensaban con uns 2,42 € diarios —aproximadamente 72,60 € ao mes traballado nesas condicións—.

O interese da resolución está sobre todo no razoamento xurídico. A sala lembra que o artigo 2.2 do Real Decreto 1561/1995 prohíbe substituír o descanso compensatorio por unha compensación económica, e iso converte en nulo calquera pacto, verbal ou escrito, que reduza o descanso entre xornadas e o cambie por diñeiro.

Que ocorría no Hotel Riu Palace Oasis

O demandante prestaba servizos como piscineiro no Hotel Riu Palace Oasis con antigüidade dende o 7 de novembro de 2022 e salario rateado de 1.876,19 €. O seu valor de hora ordinaria, segundo os feitos probados, era de 11,98 € en 2022, 12,28 € en 2023 e 12,59 € en 2024. Reclamaba, pola vía do exceso de xornada, as 139 horas de descanso entre xornadas que non desfrutara por debaixo do mínimo de 12 horas que fixa o artigo 24.3 do Convenio Colectivo de Hostalaría da provincia de Las Palmas.

Fronte a esa reclamación a empresa opuxo un pacto verbal vixente, polo menos, dende 1995 nese hotel: cando un traballador encadeaba dúas xornadas con menos de 12 horas de descanso entre elas, aboábanselle 72,60 € ao mes —2,42 € por cada un deses días se os traballaba todos—. RIU defendía que ese era o cauce de compensación historicamente aplicado no centro e apoiábase na existencia de pactos escritos análogos cos comités doutros hoteis do grupo —Riu Adeje, Riu Calypso, Riu Ventura e Riu Palace Jandía—.

O Xulgado do Social nº 7 de Las Palmas estimou parcialmente a demanda o 28 de xuño de 2024 e condenou a RIU ao pagamento íntegro das 139 horas como hora ordinaria, calculando unha indemnización total de 1.463,82 € máis xuros de mora do artigo 29.3 do Estatuto. O xuíz cualificou o pacto verbal de contrario ao artigo 3.5 ET por afectar a un dereito indispoñible e por ofrecer unha compensación que consideraba desproporcionada e desconectada de calquera descanso alternativo real. A contía reclamada estaba por debaixo do limiar dos 3.000 €, o que levou ao xulgado a denegar inicialmente a suplicación; RIU tivo que abrir a vía á segunda instancia pola vía do recurso de queixa, estimado por auto da propia sala o 26 de setembro de 2024 ao apreciar afectación xeral do pacto colectivo discutido.

O argumento que o TSJ Canarias considera decisivo

A sala desestima os tres motivos procesuais formulados por RIU —competencia territorial, congruencia e motivación— e entra ao fondo. O razoamento de censura xurídica conecta tres normas:

• O artigo 24.3 do Convenio Colectivo de Hostalaría da provincia de Las Palmas fixa un mínimo de 12 horas de descanso entre xornadas e remite expresamente aos termos do RD 1561/1995 para regular calquera redución.
• O Real Decreto 1561/1995, sobre xornadas especiais de traballo, permite reducir ese descanso na hostalaría ata un mínimo de 10 horas, pero o seu artigo 2.2 é taxativo: “O desfrute dos descansos compensatorios previstos neste Real Decreto non poderá ser substituído por compensación económica, agás en caso de finalización da relación laboral por causas distintas ás derivadas da duración do contrato”.
• O artigo 3.5 do Estatuto dos Traballadores impide ao traballador dispoñer validamente dos dereitos recoñecidos como indispoñibles por convenio ou por norma de dereito necesario.

A compensación que o regulamento esixe cando se reduce o descanso entre xornadas é descanso alternativo, dentro dos períodos de referencia que fixa o propio RD 1561/1995 para hostalaría. Substituír ese descanso por unha cantidade fixa mensual rompe a lóxica do precepto e vulnera o carácter indispoñible do dereito.

A sala apóiase na súa propia sentenza do 9 de xaneiro de 2026, ditada en autos 26/2024, onde xa anulou un acordo entre a mesma RIU Hotels e a Federación de Servizos para a Mobilidade e o Consumo (FESMC) de UGT acadado en avinza xudicial. Aquel acordo, que fixaba 10 horas como mínimo entre xornadas e prevía compensación económica subsidiaria en nómina cando non houbese descanso alternativo posible, tamén foi declarado nulo pola mesma razón: o RD 1561/1995 non admite compensación económica do descanso reducido. Esa liña conecta coa sanción confirmada polo mesmo tribunal na STSJ ICAN 629/2026 sobre TIPEX no rexistro de xornada de SUFI e coa MSCT colectiva anulada a CIRCET, tamén da Sala do Social de Las Palmas.

O TSJ traslada literalmente ese razoamento ao pacto verbal do Riu Palace Oasis. E engade un detalle relevante en termos probatorios: a empresa tampouco logrou demostrar que o traballador desfrutara de horas adicionais de descanso semanal que puidesen ter dado cobertura material ao pacto, nin que o rexistro de xornada reflectise unha xornada inferior en compensación. O pacto operaba, na práctica, como un pagamento lineal por reducir o descanso, sen descanso alternativo real detrás.

Por que este caso conecta directamente co rexistro de xornada

O asunto resólvese sen que o rexistro de xornada sexa o centro do debate, pero está debaixo de toda a discusión fáctica. O xulgado deu por probadas 139 horas concretas de descanso entre xornadas non desfrutado. Esas horas acredítanse en último termo cotexando hora de fin de quenda e hora de inicio da quenda seguinte día a día durante todo o período reclamado. Sen rexistro fiable, esa contabilidade detallada é moi difícil de fixar e de discutir.

Hai un segundo plano que tamén depende do rexistro: o descanso alternativo. O RD 1561/1995 non proscribe reducir o descanso entre xornadas na hostalaría, senón que esixe compensar a redución con descanso real dentro duns períodos de referencia. Para acreditar ese descanso compensatorio, a empresa necesita poder demostrar en que días o traballador realizou menos horas ou tivo descanso adicional. Esa trazabilidade só pode sosterse se o rexistro de xornada recolle entradas e saídas reais e totaliza as xornadas por traballador.

O borrador de Real Decreto do Rexistro Horario Dixital, que o Goberno someteu recentemente a consulta pública, reforza precisamente esta esixencia: rexistro dixital, accesible, con totalización diaria e mensual e trazabilidade de calquera modificación. Cando entre en vigor, casos como o do Riu Palace Oasis serán moito máis fáciles de discutir en xuízo, en ambas as direccións.

Para unha empresa de hostalaría con quendas rotativas, xornadas partidas ou servizos nocturnos, a combinación de art. 24.3 CC Hostalaría + RD 1561/1995 + art. 3.5 ET marca tres liñas operativas claras a partir deste caso:

• Manter 12 horas de descanso entre xornadas como regra xeral.
• Se se reduce —ata 10 horas mínimo— facelo sempre con descanso alternativo identificable no calendario e trazable no rexistro, non cun importe en nómina.
• Non asinar nin manter pactos verbais con compensación económica do descanso reducido, nin sequera se teñen décadas de antigüidade e están aceptados polo comité.

Custo real do caso para RIU

Máis aló dos 1.463,82 € do traballador, a condena leva aparellados xuros de mora do 29.3 ET dende a data de devindicación e, en suplicación, 800 € de honorarios do letrado da parte impugnante en concepto de custas, ademais da perda do depósito e a consignación efectuados para recorrer. O TSJ advirte que cabe recurso de casación para unificación de doutrina, pero a sala apóiase na súa propia doutrina previa de xaneiro de 2026, o que fai previsible que calquera nova reclamación individual contra o mesmo pacto verbal se resolva na mesma liña.

O alcance vai máis aló do traballador demandante. O auto de queixa de setembro de 2024 xa apreciou afectación xeral do pacto, o que abre a porta a reclamacións individuais do resto do persoal do Riu Palace Oasis en categorías con quendas rotativas. Pola vía do Convenio Colectivo de Hostalaría de Las Palmas, a lectura do artigo 2.2 RD 1561/1995 proxéctase ademais sobre o resto do sector na provincia, o que multiplica o custo potencial agregado do modelo que o tribunal acaba de anular.

Tres comprobacións para cadeas hoteleiras con quendas rotativas

Esta sentenza obriga a tres revisións en calquera empresa de hostalaría con quendas —e moi especialmente en Canarias, onde o TSJ xa anulou dúas veces o mesmo modelo de compensación—.

A primeira é buscar se nalgún hotel, restaurante ou cadea do grupo hai pactos —escritos ou non— que compensen con diñeiro os descansos inferiores a 12 horas entre xornadas. A segunda é confirmar que o rexistro de xornada permite identificar día a día as quendas nas que ese descanso quedou por debaixo do mínimo. A terceira, e probablemente a máis delicada en termos operativos, é comprobar que o cadro de quendas deixa marxe real para dar o descanso alternativo: en hoteis de alta ocupación, con cadros de persoal axustados, isto pode entrar en conflito coa cobertura do servizo e obrigar a reformular directamente a dimensión dos cadros de persoal ou o reparto de quendas. A nova liña do TSJ Canarias non admite atallos neste último punto.

Cleverfy rexistra entrada e saída con precisión por traballador e permite revisar o descanso real entre xornadas día a día. Se estás revisando quendas en hostalaría antes da entrada en vigor do novo Real Decreto, podes ver unha demo ou consultar plans.

---

Este artigo é información xeral sobre unha resolución xudicial concreta e non constitúe asesoramento xurídico. Para situacións específicas convén consultar cun avogado laboralista.

Fontes:

• STSJ ICAN 556/2026 — CENDOJ
• Real Decreto 1561/1995, sobre jornadas especiales de trabajo
• Estatuto de los Trabajadores — arts. 3.5, 24, 29.3, 34