A Audiencia Nacional anula a guía da AEPD sobre fichaxe biométrico

A Audiencia Nacional anulou a Guía da AEPD sobre control de presenza mediante sistemas biométricos, o documento que desde novembro de 2023 se viña usando como referencia para dar por feito que fichar con pegada ou con recoñecemento facial era, na práctica, inviable. A resolución é a SAN 367/2026, do 30 de xuño de 2026 (Sección 1.ª da Sala do Contencioso-Administrativo, ECLI ES:AN:2026:2870), ditada a raíz do recurso dunha asociación contra a guía.

Cómpre ler con coidado qué anulou o tribunal, porque o titular préstase a un malentendido caro. A Audiencia Nacional non dixo que a biometría para fichar sexa legal. O que tomba é a forma en que se aprobou a guía, non o seu contido.

Que anula o tribunal, e por que

A AEPD publicou a guía o 23 de novembro de 2023 coa etiqueta de documento orientativo. O tribunal examínaa e conclúe que de orientativa tiña pouco: contiña “unha verdadeira fixación de criterios aos que respondería a actuación da Axencia”, con efectos externos sobre os responsables do tratamento. Funcionaba, na práctica, como unha norma que impuña obrigas a terceiros.

O problema é que unha norma así ten unha canle. Segundo a sentenza, a AEPD debía tramitala como circular, co procedemento que esixen o artigo 55 da LOPDGDD e o artigo 6 do Real Decreto 389/2021: informes, audiencia e publicación formal. Ao saltar esa canle e sacar pola porta de atrás o que era materialmente vinculante, a guía incorre nun vicio de forma que a invalida enteira.

Este matiz é o que fai doado equivocarse ao interpretar a sentenza. Un tribunal pode tombar unha norma polo fondo, porque o seu contido é contrario a dereito, ou pola forma, porque o órgano non tiña competencia ou non seguiu o procedemento. Aquí é o segundo. O razoamento xurídico da guía sobre proporcionalidade, consentimento ou categorías especiais non se revisou nin se desautorizou. Simplemente xa non existe como documento con efectos.

Por que isto non abre a porta á pegada nin á cara

A tentación é ler a anulación como unha vía libre, e aí está o erro: a guía nunca foi a fonte das obrigas, só as interpretaba.

O que prohibe ou restrinxe o uso de datos biométricos non é a guía, é o artigo 9 do RGPD, que clasifica os datos biométricos usados para identificar unha persoa como categoría especial, cunha protección reforzada. Ese artigo segue vixente, igual que o 34.9 do Estatuto dos Traballadores, que obriga ao rexistro de xornada pero non di nada sobre facelo coa pegada. Anular a guía non toca ningunha desas dúas normas.

De aí sae a consecuencia práctica que máis lle importa a unha empresa: unha sanción pode seguir sosténdose aínda que a guía xa non exista, se a AEPD a fundamenta directamente no RGPD e non se limita a remitir á guía anulada. As obrigas de base xurídica válida, minimización, avaliación de impacto e proporcionalidade non se moveron un milímetro.

Hai mesmo unha lectura menos intuitiva. A guía, con todo o restritiva que era, daba seguridade: unha empresa sabía qué criterio aplicaría a Axencia. Ao anularse, ese criterio deixa de estar escrito en ningún sitio mentres a AEPD non reaccione, e a Axencia xa adiantou que estuda unha nova resposta. Para quen buscaba unha referencia clara antes de instalar un lector de pegada, agora mesmo non a hai.

Que facer se xa fichas con biometría (ou pensabas facelo)

Coa sentenza sobre a mesa, para unha empresa que use ou valore pegada ou recoñecemento facial o terreo é este:

• O consentimento do traballador segue sendo unha base fráxil. O desequilibrio de poder da relación laboral, que impide consideralo libre, é doutrina do RGPD, non un invento da guía.
• A avaliación de impacto e o xuízo de proporcionalidade seguen sendo obrigatorios e agora sen un documento oficial que che indique cara onde apunta o criterio. Calquera despregamento biométrico hai que poder xustificalo por si mesmo.
• A sentenza non é firme. Cabe casación ante o Supremo, así que montar un sistema biométrico apoiándose en que “xa non hai guía” é construír sobre algo que pode reverterse nuns meses.

Para unha empresa, a decisión de usar biometría hai que xustificala hoxe cos mesmos requisitos que antes da sentenza, e con menos referencias públicas nas que apoiarse.

A vía que aforra toda a discusión

O fondo do asunto é que fichar non require un dato biométrico. Require saber quen ficha e a que hora, e iso resólvese sen tocar a categoría especial do artigo 9.

É xustamente o enfoque de Cleverfy. A fichaxe faise desde o navegador, a app móbil, por WhatsApp ou cun dispositivo compartido en modo quiosco, unha tableta onde cada persoa ficha co seu PIN. Ningún deses sistemas trata datos biométricos, así que quedan fóra do terreo do que vai toda esta sentenza.

O resultado é un rexistro que cumpre o artigo 34.9 do Estatuto e está preparado para o novo Real Decreto de rexistro dixital, sen manexar datos de categoría especial e sen depender de que acabe decidindo a AEPD ou o Supremo sobre a biometría. Se estás a repensar como fichar o teu equipo, podes ver unha demo ou consultar os plans.

---

Este artigo é información xeral sobre unha resolución xudicial concreta e non constitúe asesoramento xurídico. Para situacións específicas convén consultar cun avogado especializado en protección de datos.

Fontes:

• La AN anula la guía de la AEPD sobre fichaje biométrico — Iberley
• LOPDGDD — Ley Orgánica 3/2018 (art. 55)
• Reglamento General de Protección de Datos — RGPD (art. 9)