Onda de calor e xornada laboral, que pode facer a empresa e como rexistralo

Nota legal: Este artigo ten carácter informativo e non constitúe asesoramento xurídico. As normas citadas están en vigor; a súa aplicación concreta depende do sector, do posto e das circunstancias de cada aviso meteorolóxico.

España encadea outra onda de calor e AEMET mantén avisos laranxa e vermello en boa parte do país. Con eses niveis de alerta, a lei dá ás empresas varias pancas para reorganizar o traballo, e nalgúns casos obrígaas a usalas. Calquera desas decisións, cambiar quendas, enviar o persoal á casa ou activar o teletraballo, ten que quedar reflectida no rexistro de xornada.

Modificar ou reducir a xornada cando AEMET marca laranxa ou vermello

O Real Decreto 486/1997, que fixa as disposicións mínimas de seguridade e saúde nos lugares de traballo, obriga a empresa a adaptar as condicións de traballo mediante a redución ou a modificación da xornada cando AEMET ou o organismo autonómico correspondente emiten un aviso de fenómenos meteorolóxicos adversos de nivel laranxa ou vermello e as medidas preventivas ordinarias non garanten a protección das persoas traballadoras. Vale para a calor extrema igual que para chuvias, neve, vento ou radiación ultravioleta.

O que xera conflitos é quen decide que “as medidas preventivas non abondan”. Un aviso laranxa obriga a avaliar se as medidas ordinarias protexen o cadro de persoal, e a reducir ou mover a xornada só cando esa avaliación di que non. Nun traballo á intemperie e en horas centrais (obra, campo, reparto), esa avaliación dificilmente se salda sen cambios. Nunha oficina con aire acondicionado que funciona, a obriga pode cumprirse sen tocar o horario. A Inspección vai mirar que esa avaliación exista e estea documentada, non a impresión térmica do responsable de quenda.

Hai un detalle operativo que complica a vida ás pemes: os avisos de AEMET non sempre coinciden cos dos organismos autonómicos, e unha mesma zona pode estar en laranxa para unha escala e en amarela para outra. Ante a dúbida, a referencia que mellor sostén unha decisión é o aviso oficial vixente no momento do cambio, gardado xunto ao rexistro.

O permiso retribuído de ata catro días

Desde 2024, o Real Decreto-lei 8/2024 recoñece un permiso retribuído de ata catro días cando a persoa traballadora non pode acceder ao seu centro de traballo, ou transitar polas vías necesarias para chegar, por dous motivos: as recomendacións, limitacións ou prohibicións de desprazamento que diten as autoridades, ou unha situación de risco grave e inminente derivada dun fenómeno meteorolóxico adverso. É retribuído, non desconta vacacións e non se computa como ausencia inxustificada.

Convén ser honesto co encaixe nunha onda de calor. O permiso naceu pensando na DANA e en temporais que cortan estradas, situacións onde a imposibilidade de moverse é evidente. Aplicalo a un episodio de calor esixe unha imposibilidade real de acudir ou un risco grave acreditado polas autoridades. O malestar polas temperaturas altas, por si só, queda fóra do suposto. Cando ese suposto se dá e os catro días non abondan, o permiso prolóngase ata que desaparece a circunstancia que o xustifica, e a empresa aínda pode recorrer a un ERTE por forza maior do artigo 47.6 do Estatuto dos Traballadores. O prudente para o traballador é comunicalo antes á empresa e conservar a proba do aviso oficial.

Teletraballo, a vía intermedia

Se a actividade o permite e o estado das comunicacións o fai viable, a empresa pode acordar o teletraballo eses días ao amparo da Lei 10/2021 de traballo a distancia. Non é unha obriga, pero adoita ser a saída menos perturbadora para quen pode desenvolver a súa tarefa desde a casa.

A parte que case ninguén documenta ben

Todas estas medidas comparten un punto cego: o rexistro. A redución de xornada esixe documentar a avaliación de risco que a motiva. O cambio de horario ten que reflectirse no rexistro de xornada dese día. E o permiso de catro días debe constar como ausencia xustificada, non como un oco sen explicar. Se a Inspección revisa e atopa fichaxes que non cadran sen ningunha explicación anotada, levanta acta polo rexistro. A LISOS sitúa as infraccións en materia de rexistro de xornada ata en 7.500 euros por centro de traballo.

Ademais, o rexistro de xornada debe conservarse catro anos. Unha anotación mal feita esta semana segue sendo revisable pola Inspección moito despois de que pase a calor.

Como te axuda Cleverfy a rexistralo

Aplicar a medida é unha decisión da empresa. Deixala ben rexistrada non debería custar máis traballo que tomala, e aí é onde Cleverfy che quita fricción.

Cambio de horario. Axustas a quenda dos días de alerta e o persoal ficha na franxa nova. O rexistro garda a hora real de entrada e saída, e esas xornadas non aparecen como atraso nin como incidencia.

Permiso de catro días. Rexístrase como unha ausencia. Tes tipos predefinidos (vacacións, asuntos propios, permisos de varias clases) e podes crear un a medida, “Permiso por fenómenos meteorolóxicos”, elixindo que non desconte saldo de vacacións e se esixe xustificante. Queda como ausencia xustificada, separada do cómputo de horas traballadas.

E se non queres configurar nada a man, pídesllo a Cleverfy AI. Explícaslle o que necesitas, por exemplo “crea un permiso por calor do 14 ao 17 e aplícallelo a estas persoas”, e déixache o tipo de ausencia creado e as ausencias rexistradas nuns minutos. Cando hai que reflectilo de forma retroactiva, en lugar de ir empregado por empregado, a IA rexistra as ausencias por ti.

A empresa segue decidindo se ese permiso é retribuído; Cleverfy encárgase de que quede rexistrado, trazado e accesible para a Inspección, que é o que esixe a norma.

Aínda non usas Cleverfy? Podes probalo gratis e ter estes casos resoltos antes da próxima alerta da AEMET.

Fontes

• Real Decreto 486/1997, disposicións mínimas de seguridade e saúde nos lugares de traballo.
• Real Decreto-lei 8/2024, permiso retribuído por imposibilidade de acceso ao centro de traballo.
• Lei 10/2021 de traballo a distancia.